PHỤ LỤC A — TƯ DUY NỀN THIẾT KẾ SÂN VƯỜN NHÀ PHỐ VIỆT NAM

(Foundational Design Thinking for Vietnamese Townhouse Gardens)

Tập trung vào những đặc thù riêng của nhà phố Việt Nam — không gian nhỏ nhưng áp lực lớn

A.1 Vì sao sân vườn nhà phố Việt Nam khó thiết kế nhất?

Sân vườn nhà phố không khó vì thiếu diện tích.
Nó khó vì chịu cùng lúc quá nhiều áp lực:

Diện tích nhỏ nhưng phải gánh:

Thông gió

Ánh sáng

Riêng tư

Thoát nước

Thẩm mỹ

Bị kẹp giữa:

• 🏠 Nhà trước — Nhà sau — Tường hàng xóm cao kín
• 📌 Thường là phần thừa sau xây dựng, không phải không gian được ưu tiên từ đầu

👉 Vì vậy, mỗi quyết định sai đều bị phóng đại ngay lập tức

Sân lớn sai thì còn "đi vòng".
Sân nhà phố sai là va vào tường.

A.2 Sai lầm nền tảng: Dùng tư duy sân lớn cho sân nhỏ

90% sân nhà phố hiện nay sai vì áp dụng tư duy sau:

• ❌ Nghĩ sân là nơi trưng bày — phải có đủ thứ "xịn"
• ❌ Nghĩ thiết kế là xếp đồ cho đầy chỗ trống — thấy trống là lấp
• ❌ Nghĩ cây – đá – nước là đối tượng chính, còn con người là phụ

Hệ quả thường thấy:

• Lối đi có nhưng không dám đi
• Ghế có nhưng không muốn ngồi
• Cây nhiều nhưng không dễ chịu
• Sân "đẹp hình" nhưng khó sống

Sân nhà phố không chịu được tư duy "trang trí".
Nó bắt buộc phải được thiết kế như không gian sử dụng.

A.3 Đặc trưng hành vi của sân vườn nhà phố Việt Nam

Muốn thiết kế đúng, phải hiểu người Việt dùng sân như thế nào:

1

Sân không phải nơi "đi dạo"

Sân là:

• Nơi bước ra hít thở nhanh
• Nơi ngồi vài phút
• Nơi nhìn ra khi mở cửa

Hiếm khi đi vòng vòng như công viên

👉 Vì vậy, dòng đi phải cực kỳ rõ và ngắn.

2

Sân luôn gắn với sinh hoạt trong nhà

Sân nhìn từ:

• Phòng khách
• Bếp
• Cầu thang

Không có "khoảng đệm thị giác" là thấy bí ngay

👉 Sân nhà phố thiết kế cho người nhìn nhiều hơn người đi.

3

Người Việt rất nhạy với nắng – mưa – nóng

☀️

12h trưa:
Có ra sân không?

🌧️

Mưa:
Nước đi đâu?

🔥

Nắng xiên chiều:
Có chói mắt không?

👉 Sân nhà phố là bài toán vật lý trước khi là bài toán thẩm mỹ.

A.4 5 nguyên tắc tư duy nền cho sân vườn nhà phố

1

Ít lựa chọn hơn = Dễ sống hơn

• Một lối chính là đủ
• Một trục nhìn là đủ
• Một điểm ngồi chính là đủ

❌ Nhiều lựa chọn trong không gian nhỏ = rối loạn

2

Ngả giao quan trọng hơn vật thể

Cây gì không quan trọng bằng:

• Cây đó che hay chặn?

Đá gì không quan trọng bằng:

• Đá đó dẫn hay cản?

👉 Thiết kế sân nhà phố = thiết kế mối quan hệ, không phải đồ vật.

3

Mọi thứ phải có lý do tồn tại

Trong sân nhỏ, không có chỗ cho:

• Cây "cho vui"
• Ghế "đặt cho đủ"
• Đường "vẽ cho đẹp"

👉 Không trả lời được:
> "Chỗ này để làm gì?"
→ bỏ.

4

Thiết kế từ trong ra ngoài

Trình tự đúng:

1. Đứng trong nhà
2. Nhìn ra sân
3. Bước ra sân
4. Ngồi xuống
5. Nhìn quanh

❌ Vẽ sân trước, rồi "ráp" vào nhà = hỏng.

5

Ưu tiên cảm giác hơn hình ảnh

Sân tốt:

• Dễ bước ra
• Dễ dừng
• Dễ thở

Sân đẹp mà:

• Bước ra thấy lúng túng
• Đứng đâu cũng vướng

→ vẫn là sân hỏng

A.5 Câu hỏi nền tảng trước khi đặt bút vẽ

Trước mọi bản vẽ sân nhà phố, hãy tự hỏi:

5 Câu Hỏi Sinh Tử Cho Sân Nhà Phố

1 Mở cửa ra, mắt nhìn vào đâu đầu tiên?

2 Người sẽ đứng ở đâu lâu nhất?

3 Nếu chỉ có một chỗ ngồi, nó ở đâu?

4 Nước mưa đi theo đường nào?

5 12h trưa, sân này có dùng được không?

👉 Trả lời xong 5 câu này, 70% thiết kế đã được quyết định.

A.6 Kết luận của Phụ lục A

Sân vườn nhà phố Việt Nam không cần nhiều thứ hơn.
Nó cần:

📉

Ít sai hơn

🤔

Nghĩ kỹ hơn

👤

Hiểu con người hơn

"Thiết kế tốt trong không gian nhỏ
không phải là tài năng đặc biệt,
mà là sự kỷ luật trong tư duy."

Phụ lục này không nhằm dạy bạn "vẽ sân đẹp".
Nó giúp bạn tránh làm ra một cái sân khó ở.

▲ Lên đầu trang | Về trang chủ | Mục lục đầy đủ