Luân rô đỏ (Cyclacanthus coccineus)

củaNa Flower -
1
Luân rô đỏ – Ngọn lửa rực rỡ bên dòng thác Tánh Linh






Luân rô đỏ – Ngọn lửa rực rỡ bên dòng thác Tánh Linh

Hồ Sơ Loài: Luân Rô Đỏ

Cyclacanthus coccineus S.Moore
🔍 Nhận diện nhanh
🌳 Dạng sống: Cây gỗ nhỏ, cao 2–4 m
🍃 Lá: Đơn, mọc đối, hình thon, bóng
🌸 Hoa: Đỏ tươi, chẻ ba thùy, nở tháng 1–4
🌱 Quả: Nang, chứa 4 hạt
🌍 Nguồn gốc & Phân bố
📍 Gốc: Đặc hữu hẹp của Việt Nam
🇻🇳 Việt Nam: Đông Nam Bộ (Khánh Hòa đến Bình Phước)
💊 Công dụng chính
🏥 Dược liệu: Trị đau mắt đỏ, bệnh gan, phù thận (dân gian)
🏡 Cảnh quan: Cây bóng mát dưới tán rừng
🪵 Khác: Lá non làm rau ăn
💡 Góc chăm sóc
☀️ Ưa bóng
💧 Chịu hạn mùa
🌱 Đất giàu dinh dưỡng
⚠️ Bảo tồn (IUCN): NE (Chưa đánh giá) - Đặc hữu Việt Nam, nằm trong Đề án bảo tồn nguồn gen quốc gia.
📖 Mục lục
    🌿 Thông tin chung
    Luân rô đỏ Cyclacanthus coccineus S.Moore
    Họ (Family): Acanthaceae
    Phân họ (Subfamiliae): Acanthoideae
    Tông (Tribe): Justicieae
    Bộ (Order): Lamiales
    Đồng nghĩa: Không có. Đây là danh pháp duy nhất được chấp nhận.
    🇻🇳 Tên tiếng Việt: Luân rô đỏ, Tôm đỏ, Thuốc dấu
    🌐 Tên tiếng Anh: Không có tên tiếng Anh tiêu chuẩn
    🇨🇳 Tên tiếng Trung: Không có dữ liệu
    🇹🇭 Tên tiếng Thái: Không có dữ liệu

    🌱 Mô tả thực vật

    Dạng sống & Kích thước: Cây gỗ nhỏ, cao 2–4 m. Khi còn non, cây chia thành từng đốt, ở mỗi đốt lá phình to.
    Thân: Cành non có lông mịn bao phủ.
    Lá: Lá đơn, mọc đối. Phiến lá hình thon, kích thước khoảng 13 x 5 cm, nhẵn bóng, không lông. Cuống lá dài khoảng 2 cm, có lông mịn.
    Hoa: Cụm hoa dạng chùm, mọc ở nách lá hoặc trên thân già. Tràng hoa màu đỏ, có lông mịn. Lá bắc hẹp, dài 6–8 mm. Lá đài nhọn, dài 15 mm. Tràng hoa chia hai môi: môi trên nhọn, môi dưới gập xuống và chẻ thành ba thùy. Hoa có 2 nhị, bao phấn màu vàng.
    Quả & Hạt: Quả nang, chứa 4 hạt. Mùa hoa: tháng 1 đến tháng 4.
    Đặc điểm khác: Là loài điển hình (type species) của chi Cyclacanthus. Chi này chỉ gồm 2 loài, đều đặc hữu Việt Nam.

    🌍 Phân bố & Sinh cảnh

    Nguồn gốc: Đặc hữu hẹp của Việt Nam, chưa ghi nhận ở nước ngoài.
    Phân bố toàn cầu: Chỉ có tại Việt Nam.
    Tại Việt Nam: Mọc trong rừng thường xanh từ Khánh Hòa đến Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước. Có thể được trồng hoặc mọc tự nhiên ở khu vực phía Bắc (Hòa Bình) theo ghi nhận dân gian.
    Sinh cảnh & Điều kiện: Ưa bóng, dưới tán rừng thường xanh đất thấp, độ cao không quá 500 m, đất tốt, chịu hạn theo mùa.

    🐝 Sinh thái học

    Vai trò: Thành phần của thảm thực vật dưới tán rừng thường xanh đất thấp.
    Thụ phấn & Phát tán: Hoa đỏ thu hút côn trùng thụ phấn. Cây tái sinh chồi tốt, ít thấy tái sinh bằng hạt.

    🍀 Công dụng & Hóa học

    Dược dụng: Lá giã đắp trị đau mắt đỏ (dân tộc Châu Mạ, VQG Cát Tiên). Chữa các bệnh về gan và phù thận theo kinh nghiệm dân gian Hòa Bình. Các công dụng này hiện là tri thức dân gian, chưa có nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh.
    Hoạt chất chính: Chưa có dữ liệu.
    Cảnh quan: Có thể trồng làm cây cảnh dưới tán rừng hoặc vườn ẩm, tạo điểm nhấn sắc đỏ.
    Công dụng khác: Lá non được dùng làm rau ăn. Nguồn gen quý nằm trong Đề án Khung bảo tồn nguồn gen cấp Bộ Y tế giai đoạn 2021-2025 (Quyết định 2665/QĐ-BYT).

    💡 Hướng dẫn trồng và chăm sóc

    Ánh sáng: Cây ưa bóng, thích hợp trồng dưới tán cây lớn hoặc nơi ánh sáng tán xạ.
    Đất & Dinh dưỡng: Ưa đất tốt, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt.
    Nước & Độ ẩm: Có khả năng chịu hạn theo mùa, nhưng phát triển tốt nhất trong điều kiện rừng ẩm. Tưới nước đều đặn, giữ ẩm.
    Nhân giống: Tái sinh chồi tốt, có thể nhân giống bằng giâm cành.
    Tốc độ sinh trưởng: Trung bình.

    ⚠️ Lưu ý & Bảo tồn

    Độc tính & Lưu ý: Chưa có dữ liệu về độc tính. Cần thận trọng khi sử dụng làm thuốc, nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
    Tình trạng Bảo tồn: Chưa được đánh giá (NE) theo IUCN. Là loài đặc hữu hẹp của Việt Nam, đã được đưa vào Đề án bảo tồn nguồn gen quốc gia (Quyết định 2665/QĐ-BYT).
    Biện pháp Bảo tồn: Bảo vệ rừng thường xanh đất thấp Đông Nam Bộ; nghiên cứu nhân giống và bảo tồn ex situ trong các vườn thực vật.

    📸 Ảnh








































    📚 Tài liệu tham khảo

    • Sinh vật rừng Việt Nam (vncreatures.net) – https://www.vncreatures.net/chitiet.php?page=1&loai=2&ID=3964 – Truy cập: 29/05/2026
    • Tiến sĩ Phương Dược liệu (YouTube) – https://youtube.com/shorts/MLixNwmt3OI – Truy cập: 29/05/2026
    • Tiến sĩ Ngô Đức Phương (Facebook) – Đính chính tên khoa học – Truy cập: 29/05/2026
    • Plants of the World Online (POWO) – https://powo.science.kew.org/taxon/47101-1 – Truy cập: 29/05/2026
    • Trung tâm Dữ liệu Thực vật Việt Nam (BVNGroup) – http://www.botanyvn.com/cnt.asp?param=edir&v=Cyclacanthus%20coccineus&list=species – Truy cập: 29/05/2026
    • Tra Cứu Dược Liệu – https://tracuuduoclieu.vn/cyclacanthus-coccineus-moore.html – Truy cập: 29/05/2026
    • LuatVietnam (Quyết định 2665/QĐ-BYT) – https://luatvietnam.vn/y-te/quyet-dinh-2665-qd-byt-de-an-khung-bao-ton-nguon-gen-cap-bo-y-te-giai-doan-5-nam-2021-2025-202986-d1.html – Truy cập: 29/05/2026
    • IUCN Red List – https://www.iucnredlist.org/ – Truy cập: 29/05/2026
    Tags:

    1 Nhận xét

    Để lại bình luận ở đây

    Đăng nhận xét
    Mới hơn Cũ hơn
    ☘️
    🌿 Dạng cây
    🏞️ Môi trường sống
    ☀️ Ánh sáng
    💧 Nhu cầu nước
    🌸 Màu hoa
    ✨ Đặc điểm & Công dụng

    Semantic Scholar

    🔬 Nghiên cứu khoa học

    Nhập tên khoa học hoặc để trống để dùng tên từ bài viết

    Đang phát hiện tên khoa học...
    🌿 BỘ LỌC SINH CẢNH
    🔍 KHÁM PHÁ NGAY

    Khám phá thực vật theo môi trường sống và công dụng — tiện lợi, trực quan!

    Hoặc tìm kiếm nâng cao theo họ, chi hoặc nhãn.