Bìm lam (Ipomoea nil)

củaNa Flower -
0
Bìm lam – Ipomoea nil: Sáng xanh biếc, trưa hóa tím hồng




Sáng xanh biếc, trưa hóa tím hồng: Giải mã màn "ảo thuật" đổi màu của hoa Bìm lam (Ipomoea nil)!

Hồ Sơ Loài: Bìm lam

Ipomoea nil (L.) Roth
🔍 Nhận diện nhanh
🌳Dạng sống: Dây leo thân thảo hàng năm, dài 2–5 m
🍃Lá: Xẻ 3 thùy sâu như bàn chân vịt, phủ lông cứng
🌸Hoa: Hình phễu, sáng xanh lam → trưa tím hồng
🍎Quả: Nang 8–12 mm, tự nứt 3 mảnh, 4–6 hạt
🌍 Nguồn gốc & Phân bố
📍Gốc: Nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Mỹ
🇻🇳Việt Nam: Rộng khắp cả nước, từ miền núi phía Bắc đến Nam Bộ
💊 Công dụng chính
🏥Dược liệu: Khiên ngưu tử — tả thủy, trục ẩm, sát trùng (tẩy giun sán), có độc
🏡Cảnh quan: Dây leo hàng rào, cổng vòm, ban công
🪵Khác: Chất chỉ thị pH tự nhiên, nhuộm màu thủ công; nguồn gen henka-asagao Nhật Bản
💡 Góc chăm sóc
☀️Nắng nhiều
💧Ưa ẩm vừa
🌱Thoát nước tốt
⚠️ Bảo tồn (IUCN): NE - Chưa được đánh giá; quần thể cực kỳ dồi dào, không có nguy cơ đe dọa
📖 Mục lục
    🌿Thông tin chung
    Bìm lam Ipomoea nil (L.) Roth
    Họ (Family): Convolvulaceae
    Phân họ (Subfamiliae): Convolvuloideae (tông Ipomoeeae)
    Bộ (Order): Solanales
    Đồng nghĩa: Đồng nghĩa đồng mẫu: Convolvulus nil L. (1762), Convolvulus hederaceus var. nil (L.) L. (1762), Ipomoea hederacea var. nil (L.) Asa Gray (1886), Pharbitis nil (L.) Choisy (1834). Đồng nghĩa dị mẫu chính: Ipomoea scabra Forssk. (1775), Convolvulus tomentosus Vell. (1829), Pharbitis hispida var. imbricata Maund (1835), Pharbitis limbata Lindl. (1850), Ipomoea nil var. limbata (Lindl.) L.H.Bailey (1916).
    Lưu ý phân loại học: Trong nhiều tài liệu dược học cổ điển tại châu Á và Việt Nam (bao gồm sách của GS. Đỗ Tất Lợi), Ipomoea nil (hay Pharbitis nil) thường được gộp chung hoặc ghi nhận song song với danh pháp Ipomoea hederacea Jacq. (Pharbitis hederacea) để chỉ nguồn gốc của vị thuốc Khiên ngưu tử. Trên thực tế phân loại học hiện đại, Ipomoea nil và Ipomoea hederacea là hai loài độc lập rất gần gũi, phân biệt chủ yếu qua hình thái chóp lá đài.
    🇻🇳 Tên tiếng Việt: Bìm lam, Bìm bìm biếc, Bìm bìm, Khiên ngưu, Hắc sửu (hạt đen), Bạch sửu (hạt trắng ngà)
    🌐 Tên tiếng Anh: Japanese Morning Glory, Blue Morning Glory, Picotee Morning Glory, White-edge Morning Glory, Ivy-leaf Morning Glory
    🇨🇳 Tên tiếng Trung: 牵牛 (Qiān niú), 裂叶牵牛 (Liè yè qiān niú), 牵牛子 (Qiān niú zǐ), 黑丑 (Hēi chǒu), 白丑 (Bái chǒu), 朝颜 (Cháo yán)
    🇹🇭 Tên tiếng Thái: ว่านพระอาทิตย์ (Wan phra athit), จิงจ้อ (Ching cho)

    🌱 Mô tả thực vật

    Dạng sống & Kích thước: Dây leo thân thảo sống hàng năm (annual herbaceous twining vine); chiều dài thân leo thông thường 2–5 m.
    Thân: Thân mảnh, hình trụ, leo quấn theo chiều ngược kim đồng hồ quanh giá thể, phân nhánh nhiều. Đặc điểm nhận diện quan trọng ngoài thực địa là toàn bộ thân non và cuống lá được bao phủ dày đặc bởi lông cứng dài mọc hướng ngược xuống gốc (retrorsely hirsute / hispid) màu trắng nhạt hoặc vàng nhạt.
    Lá: Lá đơn, mọc so le (cách), không có lá kèm. Cuống lá dài 2–15 cm, phủ lông cứng hướng gốc. Phiến lá có đường viền ngoài hình trứng rộng hoặc gần tròn, kích thước 4–15 × 4,5–14 cm; gốc lá hình tim sâu (cordate); phiến lá thường xẻ 3 thùy sâu hoặc nông (hiếm khi nguyên hoặc xẻ 5 thùy): thùy giữa hình trứng đến hình bầu dục thuôn, chóp nhọn kéo dài (acuminate); hai thùy bên hình trứng lệch, chóp nhọn. Cả hai mặt lá đều phủ lông tơ áp sát (appressed-pilose); gân lá hình chân vịt ở gốc.
    Hoa: Cụm hoa dạng xim mọc ở nách lá, mang 1–5 hoa; cuống cụm hoa (peduncle) dài 1,5–12 cm, phủ lông cứng hướng gốc; lá bắc hình dải đến hình sợi, dài 5–8 mm; cuống hoa (pedicel) ngắn 2–7 mm. Hoa lưỡng tính, đối xứng tỏa tròn, mẫu 5, kích thước lớn và rất bắt mắt.
    Đài hoa (Đặc điểm định danh cốt lõi): Gồm 5 lá đài gần bằng nhau, hình mũi mác dải, dài 1,5–2,5 cm; phần gốc lá đài hơi phình rộng và phủ dày lông cứng dài màu vàng nâu dựng đứng, phần đỉnh lá đài kéo dài thành một cái đuôi hẹp, thẳng tắp và nhọn hoắt (đặc điểm này giúp phân biệt rạch ròi Bìm lam I. nil với loài Ipomoea purpurea có lá đài ngắn không kéo đuôi, và loài Ipomoea hederacea có phần đuôi lá đài uốn cong gập ngược ra ngoài).
    Tràng hoa: Hình phễu loe rộng (funnelform), dài 4–6 cm (ở các giống lai tạo cảnh quan có thể đạt đường kính và chiều dài 8–10 cm), hoàn toàn nhẵn. Màu sắc tràng hoa biến đổi ngoạn mục theo độ pH dịch bào trong ngày: lúc mới nở vào sáng sớm có màu xanh lam biếc (sky-blue) hoặc xanh tím rực rỡ, phần ống họng màu trắng (đôi khi viền mép cánh hoa màu trắng); khi nắng lên vào gần trưa, hoa chuyển dần sang màu tím hồng hoặc đỏ tía rồi cụp héo.
    Bộ nhị & Bộ nhụy: Gồm 5 nhị không đều nhau, ẩn bên trong ống tràng (included); gốc chỉ nhị phình dẹp và có lông tơ. Bầu trên hình nón, 3 ô, nhẵn; vòi nhụy mảnh, ẩn trong ống tràng; đầu nhụy chia 3 thùy hình cầu nhỏ.
    Quả & Hạt: Quả nang (capsule) hình cầu đến hình trứng cầu, đường kính 8–12 mm, nhẵn, được bao bọc bởi 5 lá đài tồn tại có đuôi dài; khi chín khô vỏ quả màu vàng rơm và tự nứt thành 3 mảnh vỏ (3-valved). Mỗi quả chứa 4–6 hạt hình trứng có 3 cạnh (ovoid-trigonous), lưng khum tròn, hai mặt bên vát phẳng trông giống như một múi bưởi thu nhỏ, dài 5–6 mm, rộng 3–4 mm; rốn hạt lõm rõ ở phía đầu hẹp. Vỏ hạt cứng, bề mặt có lông tơ cực ngắn mịn như nhung, màu đen sẫm đến nâu xám đen (gọi là Hắc sửu) hoặc màu trắng ngà đến vàng nâu nhạt (gọi là Bạch sửu).
    Đặc điểm khác: Hệ rễ chùm; hạt không có mùi nhưng khi cắn vỡ nhân hạt có chất nhờn, vị đắng, cay và hơi ngứa cổ họng.

    🌍 Phân bố & Sinh cảnh

    Nguồn gốc: Theo POWO, loài có nguồn gốc bản địa tại vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Mỹ (Neotropics – kéo dài từ Mexico qua Trung Mỹ, vùng Caribe đến Nam Mỹ).
    Phân bố toàn cầu: Bản địa (theo POWO): Mexico, khu vực Trung Mỹ (Guatemala, Honduras, Costa Rica, Panama...), vùng Caribe và Nam Mỹ (Brazil, Argentina, Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru, Venezuela, Paraguay, Uruguay). Du nhập và tự nhiên hóa (theo POWO & eFloras): đã phát tán và tự nhiên hóa rộng khắp liên nhiệt đới (Pantropical) cũng như vùng ôn đới ấm trên toàn cầu, bao gồm Bắc Mỹ (Hoa Kỳ), châu Phi nhiệt đới, Nam Á (Ấn Độ, Sri Lanka, Nepal, Pakistan), Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan), toàn bộ Đông Nam Á (Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar, Malaysia, Philippines, Indonesia) và châu Đại Dương (Úc, các đảo Thái Bình Dương).
    Tại Việt Nam: Theo Trung tâm Dữ liệu Thực vật Việt Nam (BotanyVN) và sách của GS. Đỗ Tất Lợi, cây mọc hoang và được trồng ở khắp các tỉnh thành trên cả nước, gặp nhiều ở vùng trung du, miền núi phía Bắc và đồng bằng (như Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Hòa Bình, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An vào đến Tây Nguyên và Nam Bộ).
    Sinh cảnh & Điều kiện: Sinh trưởng trong đới sinh học nhiệt đới và cận nhiệt đới ẩm. Cây thường mọc leo trên các bờ rào, bụi cây ven đường, nương rẫy bỏ hoang, bãi đất trống, ven rừng thứ sinh và trong sân vườn ở độ cao từ 0–1.600 m (tại Vân Nam – Trung Quốc có thể lên tới 2.000 m).

    🐝 Sinh thái học

    Vai trò: Trong tự nhiên: là cây leo tiên phong che phủ đất trống và cung cấp nguồn mật, phấn hoa buổi sớm cho côn trùng. Tại một số vùng trồng cây hoa màu trên cạn (như ngô, đậu tương, bông vải), cây có thể trở thành cỏ dại leo quấn gây giảm năng suất cây trồng. Trong khoa học thực nghiệm: Ipomoea nil (đặc biệt là chủng Violet và các chủng đột biến tại Nhật Bản) là một sinh vật mô hình kinh điển (model organism) của sinh lý học và di truyền học thực vật thế giới, được sử dụng để khám phá cơ chế quang chu kỳ cảm ứng ra hoa ngày ngắn (short-day photoperiodic flowering), cơ chế đổi màu hoa theo pH dịch bào và hoạt động của các gen nhảy (transposable elements – họ Tpn1) tạo nên các kiểu hoa đốm sọc kỳ dị.
    Thụ phấn & Phát tán: Hoa nở rất sớm từ khoảng 4–5 giờ sáng, thu hút các loài ong nghệ (chi Bombus), ong mật, bướm ngày và bướm đêm họ Ngài mặt trăng (Sphingidae) đến thụ phấn (entomophily). Song song đó, cấu trúc nhị và nhụy tiếp xúc gần nhau khi ống tràng vươn dài giúp hoa có tỷ lệ tự thụ phấn (autogamy) rất cao ngay trước khi bung cánh. Quả nang khô tự nứt bung làm 3 mảnh để hạt rơi phát tán quanh cây mẹ (barochory/autochory), trôi theo nước mưa hoặc phát tán theo hoạt động canh tác của con người.

    🍀 Công dụng & Hóa học

    Dược dụng: Y học cổ truyền Việt Nam & Phương Đông (theo GS. Đỗ Tất Lợi và Dược điển): Bộ phận dùng là hạt chín phơi khô của cây Bìm lam, gọi là Khiên ngưu tử (Semen Pharbitidis). Hạt vỏ đen gọi là Hắc sửu, hạt vỏ trắng ngà gọi là Bạch sửu (trong y học cổ truyền thường dùng lẫn cả hai loại dưới tên chung là Nhị sửu, hoặc ưu tiên Hắc sửu vì cho rằng tác dụng mạnh hơn). Sự tích tên gọi "Khiên ngưu" (Dắt trâu): Theo GS. Đỗ Tất Lợi và Bản thảo cương mục, tên gọi này bắt nguồn từ điển tích một người nông dân mắc chứng phù thũng cổ trướng, bụng căng to, đại tiểu tiện bí kết lâu ngày không khỏi; sau khi được một thầy thuốc cho uống hạt cây này thì đi ngoài xổ ra hết nước độc và khỏi bệnh, người nông dân đã tự tay dắt con trâu quý (khiên ngưu) đến tạ ơn thầy thuốc. Tính vị & Công năng: Khiên ngưu tử có vị đắng, tính hàn, có độc; quy vào 3 kinh Phế, Thận và Đại trường. Tác dụng tả thủy thông tiện (tẩy xổ mạnh, trục nước ứ), tiêu đờm trục ẩm, hành khí và sát trùng (tẩy giun sán). Chủ trị: dùng chữa chứng phù thũng do thận hoặc xơ gan cổ trướng (bụng trướng nước), hen suyễn có nhiều đờm ẩm ứ trệ, đại tiểu tiện bí kết (táo bón nặng), thực tích đầy trướng bụng và tẩy giun đũa, sán xơ mít. Lá tươi trong dân gian đôi khi được giã đắp chữa mụn nhọt và rắn cắn. Nghiên cứu dược lý hiện đại: (1) Cơ chế tẩy xổ mạnh (Cathartic effect): hoạt chất chính trong hạt là resin glycoside pharbitin. Khi uống vào dạ dày, pharbitin không bị acid dịch vị phân hủy nên không gây kích ứng dạ dày; nhưng khi xuống đến tá tràng và ruột non, dưới tác dụng kiềm của dịch mật (bile) và enzyme hệ vi sinh đường ruột, pharbitin bị thủy phân giải phóng ra pharbitic acid. Chất này kích thích mạnh niêm mạc ruột non và đại tràng, làm tăng tiết dịch ruột và thúc đẩy nhu động ruột co bóp dữ dội, dẫn đến tác dụng tẩy xổ nước chỉ sau vài giờ; (2) Tác dụng lợi tiểu & Trục giun: làm tăng độ lọc cầu thận trong thời gian ngắn để đào thải dịch phù; làm tê liệt cơ của giun đũa (Ascaris) và sán dây (Taenia) trong ống nghiệm; (3) Tác dụng kháng khối u & Kháng viêm: các lignan, diterpenoid và resin glycoside phân lập từ hạt thể hiện hoạt tính gây độc tế bào trên nhiều dòng tế bào ung thư ở người (ung thư dạ dày, ung thư phổi, ung thư vú) và ức chế sản sinh nitric oxide (NO) trong các phản ứng viêm thần kinh.
    Hoạt chất chính: Nhóm Resin glycoside (chiếm khoảng 2% trọng lượng hạt khô – gọi chung là Pharbitin): là hỗn hợp phức tạp của các glycoside nhựa, khi thủy phân kiềm cho ra các acid pharbitic acid A, B, C, D; tiếp tục thủy phân acid sẽ thu được aglycone đặc trưng là ipurolic acid (3,11-dihydroxytetradecanoic acid) cùng với nilic acid (2-methyl-3-hydroxybutyric acid), tiglic acid, valeric acid và các phân tử đường (D-glucose, L-rhamnose, D-quinovose). Nhóm Alkaloid khung Indole / Ergoline (trong hạt): Lysergol, chanoclavine, penniclavine, isopenniclavine và elymoclavine. Nhóm Diterpenoid & Gibberellin (trong hạt và lá): Pharbinilic acid, các gibberellin tự do và dạng glucoside (GA₃, GA₅, GA₂₀, GA₂₆, GA₂₇), cùng các diterpenoid khung ent-kaurane. Nhóm Anthocyanin phức hợp (trong cánh hoa): nổi tiếng nhất là Heavenly Blue Anthocyanin (HBA) — một phân tử peonidin 3-sophoroside-5-glucoside được acyl hóa với 3 gốc acid caffeic và 3 phân tử glucose, tạo cấu trúc xếp chồng nội phân tử giúp giữ màu xanh lam bền vững ở môi trường pH hơi kiềm (pH ~ 7,7) của không bào cánh hoa lúc mới nở. Nhóm Dầu béo (chiếm 11–14% trong hạt): gồm các glyceride của oleic acid, linoleic acid, palmitic acid và stearic acid.
    Cảnh quan: Được trồng làm dây leo trang trí hàng rào, cổng vòm, ban công trên khắp thế giới. Đặc biệt tại Nhật Bản, loài này (dưới tên gọi Asagao – 朝顔) đã được thuần hóa và lai tạo nghệ thuật từ thời kỳ Edo (thế kỷ 17–19) thành hàng ngàn giống cảnh quan độc đáo thuộc nghệ thuật henka-asagao (hoa biến dị kích thước khổng lồ, hoa cánh kép, hoa xẻ tua rua và lá biến dạng).
    Công dụng khác: Hoa từng được dùng làm chất chỉ thị pH tự nhiên và nhuộm màu thủ công truyền thống.

    💡 Hướng dẫn trồng và chăm sóc

    Ánh sáng: Ưa sáng hoàn toàn (Full sun); cần ít nhất 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày. Đây là loài cây ngày ngắn điển hình (short-day plant): cây sẽ phân hóa mầm hoa mạnh mẽ nhất khi độ dài ban đêm kéo dài (hoặc vào giai đoạn cuối hè sang thu – đông); nếu bị ánh đèn đường chiếu sáng liên tục vào ban đêm, cây có thể chỉ phát triển thân lá mà rất chậm ra hoa.
    Đất & Dinh dưỡng: Không kén đất; phát triển tốt nhất trên đất thịt nhẹ hoặc đất cát pha giàu mùn, tơi xốp và thoát nước tốt (pH từ 6,0–7,0). Không nên bón quá nhiều phân đạm (N) khi cây đã leo kín giàn để tránh hiện tượng tốt lốp lá mà ít nụ.
    Nước & Độ ẩm: Ưa ẩm trung bình; cần tưới nước đều đặn vào sáng sớm trong giai đoạn vươn ngọn và trổ hoa, nhưng không để úng nước ở gốc.
    Nhân giống: Nhân giống bằng gieo hạt. Do vỏ hạt Khiên ngưu rất cứng và khó thấm nước, trước khi gieo nên khía nhẹ một vết nhỏ trên vỏ hạt (tránh phạm vào rốn hạt) hoặc ngâm hạt trong nước ấm 12–24 giờ cho hạt trương nở, sau đó gieo sâu khoảng 1 cm dưới đất ẩm; hạt nảy mầm nhanh sau 5–7 ngày.
    Tốc độ sinh trưởng: Rất nhanh; cây bắt đầu leo giàn sau 3 tuần và trổ hoa sau khoảng 6–8 tuần kể từ khi gieo.

    ⚠️ Lưu ý & Bảo tồn

    Độc tính & Lưu ý: Độc tính mạnh của hạt (Cảnh báo y khoa): Theo GS. Đỗ Tất Lợi và Dược điển Việt Nam/Trung Quốc, hạt Khiên ngưu (Khiên ngưu tử) thuộc nhóm dược liệu có độc, tác dụng tẩy xổ cực kỳ mãnh liệt (thuốc tuấn hạ trục thủy). Việc sử dụng quá liều (hoặc ăn hạt tươi) sẽ gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa nghiêm trọng dẫn đến đau quặn bụng dữ dội, nôn mửa, đại tiện ra nước lẫn máu và chất nhầy; nặng hơn độc chất hấp thu vào máu sẽ gây tổn thương cầu thận cấp (đái ra máu – hematuria, vô niệu) và tác động lên hệ thần kinh trung ương (chóng mặt, nhức đầu, rối loạn thị giác, ảo giác do nhóm alkaloid ergoline và liệt thần kinh). Chống chỉ định tuyệt đối: tuyệt đối cấm dùng cho phụ nữ có thai (vì thuốc gây co bóp tử cung và sung huyết vùng chậu dẫn đến sẩy thai), người cơ thể suy nhược, tỳ vị hư hàn hoặc người táo bón do thiếu tân dịch. Trong Đông y, Khiên ngưu tử nằm trong danh mục "Thập cửu uý" (19 vị thuốc tương uý): kỵ dùng chung với Ba đậu (Croton tiglium). Liều dùng kiểm soát: khi dùng làm thuốc theo chỉ định của thầy thuốc chuyên khoa, hạt thường phải được sao chín (để giảm bớt độc tính kích ứng) với liều rất thấp: dạng thuốc bột chỉ từ 1,5–3 g/ngày, dạng thuốc sắc từ 3–6 g/ngày và phải ngừng ngay khi đã đi ngoài thông lợi.
    Tình trạng Bảo tồn: Theo Sách đỏ IUCN toàn cầu, loài Ipomoea nil Chưa được đánh giá (Not Evaluated – NE). Quần thể của loài cực kỳ dồi dào và phân bố rộng khắp các châu lục nên hoàn toàn không có nguy cơ bị đe dọa.
    Biện pháp Bảo tồn: Không yêu cầu biện pháp bảo tồn ngoài tự nhiên; tại Nhật Bản, các ngân hàng gen quốc gia (như National BioResource Project – Morning Glory) đang lưu giữ hơn 1.500 dòng đột biến lịch sử của Ipomoea nil phục vụ nghiên cứu di truyền học.

    📸 Ảnh












































    📚 Tài liệu tham khảo

    • [POWO] Plants of the World Online (Royal Botanic Gardens, Kew) – Ipomoea nil (L.) Roth – https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:129150-2 – Truy cập: 25/10/2026
    • [iNaturalist] iNaturalist Taxonomic Hierarchy – Japanese Morning Glory (Ipomoea nil) – https://www.inaturalist.org/taxa/62939-Ipomoea-nil – Truy cập: 25/10/2026
    • [BotanyVN] Trung tâm Dữ liệu Thực vật Việt Nam (Vietnam Plant Data Center) – Ipomoea nil (L.) Roth (Bìm lam, Bìm bìm biếc) – https://www.botanyvn.com/cnt.asp?param=edir&v=Ipomoea%20nil&list=species – Truy cập: 25/10/2026
    • [IUCN] The IUCN Red List of Threatened Species – Tra cứu dữ liệu Ipomoea nil – https://www.iucnredlist.org/ – Truy cập: 25/10/2026
    • [eFloras] Flora of China (Vol. 16, Page 304) – Ipomoea nil (Linnaeus) Roth – http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200018842 – Truy cập: 25/10/2026
    • [Tropical.theferns.info] Useful Tropical Plants Database – Ipomoea nil (L.) Roth – https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Ipomoea+nil – Truy cập: 25/10/2026
    • [Đỗ Tất Lợi] Sách Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (GS. Đỗ Tất Lợi) – Chuyên luận Cây Bìm bìm biếc / Khiên ngưu (Ipomoea nil / Pharbitis nil) – Nhà xuất bản Y học – Truy cập đối chiếu: 25/10/2026
    • [Tra cứu dược liệu] Cổng thông tin Tra cứu Dược liệu Việt Nam – Bìm bìm biếc (Khiên ngưu tử – Ipomoea nil) – https://tracuuduoclieu.vn/bim-bim-biec-khien-nguu-tu-ipomoea-nil/ – Truy cập: 25/10/2026
    • [Wikipedia] Wikipedia Đa ngôn ngữ – Ipomoea nil – https://en.wikipedia.org/wiki/Ipomoea_nil – Truy cập: 25/10/2026
    Tags:

    Để lại bình luận ở đây

    Đăng nhận xét (0)
    Mới hơn Cũ hơn
    ☘️
    🌿 Dạng cây
    🏞️ Môi trường sống
    ☀️ Ánh sáng
    💧 Nhu cầu nước
    🌸 Màu hoa
    ✨ Đặc điểm & Công dụng

    Semantic Scholar

    🔬 Nghiên cứu khoa học

    Nhập tên khoa học hoặc để trống để dùng tên từ bài viết

    Đang phát hiện tên khoa học...
    🌿 BỘ LỌC SINH CẢNH
    🔍 KHÁM PHÁ NGAY

    Khám phá thực vật theo môi trường sống và công dụng — tiện lợi, trực quan!

    Hoặc tìm kiếm nâng cao theo họ, chi hoặc nhãn.